Door Sander Kletter

20161209-simultaan-lucas-van-foreest-10
JarekKrawczyk doet een zet tegen Lucas.

Er is de laatste tijd veel te doen op schaakgebied. De spannende tweekamp tussen Magnus Carlsen (2840) en Sergey Karjakin (2785) is net achter de rug. De sterke Amerikaanse grootmeester Timur Gareyev (2618) vestigde onlangs een nieuw wereldrecord tijdens een blindsimultaan. Hij speelde tegen 48 tegenstanders met een gemiddelde elo-rating van 1700. Hij won 33 partijen, remiseerde 7 keer en verloor 6 partijen. Hij realiseerde een score van ruim 80% in geblinddoekte toestand!
Ook in Winschoten was recent sprake van een waarachtig schaakevenement. Negentien leden van Schaakclub van der Linde namen het vrijdagavond 9 december op in een simultaanmatch tegen kandidaat Internationaal Meester Lucas van Foreest (2395), de vijftienjarige telg uit de beroemdste schaakfamilie van Groningen. Intussen heeft hij tijdens (inter)nationale toernooien drie keer aan de meesternorm weten te voldoen. Hij heeft alleen nog circa tien elo-punten nodig om de meestertitel officieel te mogen voeren. Tijdens een gemoedelijk gesprekje in de auto op weg naar de grote zaal in het clubgebouw van Van der Linde vertelde hij uw verslaggever, dat hij van plan is de ontbrekende punten te behalen op het Chess Festival Groningen 2016, dat 21 december van start gaat. Hij zal uitkomen in de A-groep, waarin hij het zal opnemen tegen grootmeesters als Michal Krasenkow (2626), Sergei Tiviakov (2609; zijn huidige coach) en Diptayan Ghosh (2570).
Uw correspondent sprak verschillende clubleden voor aanvang van de grote match. Jac Duin vertelde met twinkellichtjes in zijn ogen over zijn vroegere schaakclub in Hilversum. Hij had ooit in een simultaan gespeeld tegen Hans Böhm. De beroemde zusjes Zsusza, Zsofia en Judit Polgar waren zijn voormalige clubgenoten. Hij herinnerde zich hoe zij werden ‘ingevlogen’ voor externe wedstrijden. Raymon Oord vertelde glunderend dat hij maar liefst drie keer van Van Foreest had gewonnen. Ardin Bosboom had zich openingstechnisch op de simultaanpartij voorbereid, voor zover mogelijk. Een kwartiertje nadat Lucas was gearriveerd hield clubvoorzitter Klaas Wiersema een openingswoordje, waarin hij eenieder verzocht zich aan de simultaanregels te houden, daarbij doelend op het concentratievermogen van de simultaangever. Hij verwelkomde Lucas hartelijk en wenste iedereen succes. Ook zette hij het horecateam in het zonnetje onder leiding van JP Koppenaal. Alle spelers werden de rest van de avond door hen aan hun eigen speeltafel bediend. Grandioos, even voelde iedereen hoe het is om een echte schaakster te zijn.

20161209-simultaan-lucas-van-foreest-6
Hoe slecht we ook stonden, het bleef gezellig!

 

Kat en muis

Vanaf de eerste zet heerste er opperste concentratie in de speelzaal, je kon de spreekwoordelijke speld horen vallen. In rap tempo beende Van Foreest langs de borden. Het eerste slachtoffer viel snel, Jan Oord. Na afloop verklaarde hij onthutst volledig overrompeld te zijn in de openingsfase. Uiterst hoffelijk bood Lucas hem een herkansing aan, zodat Jan weer mee kon spelen, nu met de witte stukken. De toegepaste strategie van het gelijkmatig verspreiden van sterkere spelers over de speelzaal leek in eerste instantie zijn vruchten af te werpen. Deze list dwong Van Foreest constant zijn hoofd erbij te houden. Dat kost energie. Bij de zevende zet speelde hij voor het eerst niet a tempo, dat was de verdienste van Jos Staats. Lucas investeerde aan diens bord zowaar tijd om echt na te denken. Vanaf dat moment wisten ook andere spelers hem zo nu en dan serieus op de proef te stellen. Met enige regelmaat werd hij zichtbaar in de schwung van zijn snelle spel gehinderd. Bijna ontstond de illusie dat het nog echt spannend ging worden.
Ongeveer tussen de twintigste en dertigste zet keerde gestaag het tij. Het werd duidelijk dat Van Foreest onverbiddelijk aan de winnende hand was. Een tiental spelers werd opgerold. In willekeurige volgorde waren dat Cisco Meulenkamp, Christiaan Timmer, Hans Bosma, Han Wildevuur, Klaas Wiersema, Hensen Trenning, Hemmo Hulzebos, Jo Krawczyk en Inno de Weij-Peters. Net als Jan Oord kregen zij heel genereus een herkansing aangeboden door Van Foreest. De meesten namen deze nieuwe uitdaging aan. Ien Lfil omschreef poëtisch in het voorbijgaan van uw verslaggever dat ‘zij zich een muisje had gevoeld in de greep van een kat, die nog even op gruwelijke wijze speelt met zijn prooi voordat hij het kansloze schepseltje ombrengt’. De eerlijkheid gebied hier te onthullen dat ze er eigenlijk niet ver naast zat. Toen uw verslaggever begin september met Van Foreest telefoneerde, stelde hij de vraag of het de bedoeling was dat hij de clubleden tijdens de simultaanmatch zo snel mogelijk zou afslachten. Uw verslaggever deed bij die gelegenheid een sociale poging deze ambitie en bloeddorst enigszins te temperen. Hij verzocht de simultaangever enige clementie te tonen met de relatief zwakkere schaakbroeders van onze club.

20161209-simultaan-lucas-van-foreest-9
Van links naar rechts: Jan Oord, Klaas Wiersema, JP Koppenaal en een pessimistisch ogende Christiaan Timmer.

Stukofferende clubgenoten

Stoer en voortvarend aanvallend als altijd offerde Jarek Krawczyk een paard. Hij speelde een spannende partij, maar kon het uiteindelijk niet bolwerken tegen het surplus aan elo-punten binnen een bovendien veel te korte denktijdspanne. Ondanks de weerstand, die hij ondervond wist de simultaangever de zweep er goed overheen te jagen. Hij kwam elke zet veel sneller terug aan het bord dan Jarek lief was. Tijdsdruk ging ook aan andere borden een rol spelen. Voor je het wist stond wervelwind Van Foreest weer voor je neus. Al moet hier gezegd dat hij verschillende spelers soms wat extra denktijd gunde. Hij sloeg de gekwelde denker dan gedurende een zetronde over.
Van Foreest had bij de toepassing van de goed bedoelde kat en muis strategie geen rekening gehouden met een der geheime wapens van onze club: Jan Riemersma, onze oude rot in het schaakvak. Deze maakte goed gebruik van het bij vlagen toch ietwat te laconieke openingsspel van de aspirant meester. Riemersma speelde zijn geliefde ‘Zwarte leeuw’ lichtte hij na afloop toe, ‘een degelijke opening met mogelijkheden in het middenspel voor zwart, als wit niet goed oplet’. Net als Jarek had hij het lef om te offeren tegen Van Foreest. Hij offerde een loper op h3 in ruil voor twee pionnen en kreeg gevaarlijke aanvalsmogelijkheden. Door tijdige dameruil wist Lucas echter het grootste gevaar te bezweren. Riemersma beet zich vervolgens als een Pitbull in zijn tegenstander vast. Er ontstond een complex eindspel waarin Riemersma een toren had met zes pionnen tegen het paard, de loper en drie pionnen van Van Foreest. Uiteindelijk bood Jan in een ingewikkelde stelling strategisch remise aan, ook al stond hij objectief gezien misschien wat beter dan zijn opponent. Van Foreest accepteerde. Het eerste halfje voor Van der Linde was daarmee een feit. Hulde Jan. Hulde!
20161209-simultaan-lucas-van-foreest
Helemaal links zien we Jan een zet noteren. Raymon (in het rood) wacht de zet van Lucas af.

 

De partij van Jan Riemersma ging als volgt (de opmerkingen zijn van Jan):

1. d4 d6 2. e4 Pf6 3. Ld3 c6 4. Pf3 Dc7 5. O-O Pbd7 6. c4 e5 7. Pc3 Le7

diagram-1

Nu heb ik de Zwarte Leeuw bereikt. Dit is de uitgangsstelling. Je kunt 2 kanten op: de koningsaanval of de positionele. Ik kies voor de rustigere variant door te rokeren. Bij de agressievere laat je de koning in het midden staan.

8. h3 O-O 9. Lg5 Te8 10. Te1 Pf8 11. Dc2 Pg6
12. Tad1 Ph5 13. Le3 Phf4 14. Lf1 Ld7 15. a3 Tad8
16. Db3 Lf6 17. dxe5 dxe5 18. Lxa7 b5 19. Lc5 Dc8 20. Lb6 Lxh3

diagram-2

21. gxh3 Txd1 22. Dxd1 Pxh3+ 23. Lxh3 Dxh3 24. Ph2 Ph4
25. Dg4 Dxg4+ 26. Pxg4 Pf3+ 27. Kf1 Pxe1 28. Pxf6+ gxf6
29. Kxe1 bxc4 30. a4 Ta8 31. a5 Kf8 32. Pa4 h5 33. Pc5 h4
34. a6 Ke7 35. a7 h3 36. Kf1 Tg8 37. a8=D Txa8 38. Kg1 Ta2

diagram-3

Je verwacht hier een lang eindspel met een toren tegen 2 lichte stukken. Ik dacht dat het een gelijke positie was, maar het blijkt dat hij heel weinig kan doen. Ik vind een paard in het eindspel een verrassend stuk – het kan voor wat trucjes zorgen. Een loper vind ik dan een saai stuk. Dat is een van de redenen voor het remiseaanbod.

20161209-simultaan-lucas-van-foreest-4
Jan op een moeilijk moment. Ien Lfil en Jo Krawczyk kijken toe.

Nog een kostbaar halfje

Iets later dan Jan incasseerde Raymon Oord het tweede halfje voor onze club, waarmee hij en passant en op gepaste wijze wraak nam voor de pijnlijke, veel te vroege nederlaag van zijn vader. De remise was het resultaat van een behoedzame en degelijke schuifpartij zoals we van Raymon kennen. Het ontstond na een Russische opening. De matadoren, die voor de zesde keer tegen elkaar speelden, stelden zich beiden rustig op binnen hun eigen vesting. Raymon had een klein voordeeltje, vanwege een iets gezondere pionnenstructuur. De partij verzandde echter in remise door zetherhaling. Daarmee kwam de tussenstand in de onderlinge match tussen Oord en Van Foreest op 3,5 tegen 2,5 in het voordeel van Raymon. De laatste onderlinge winstpartij stond ook op zijn naam, die had hij anderhalf jaar geleden geboekt tijdens North Sea Chess 2014. Ardin Bosboom en Jos Staats verloren uiteindelijk hun partijen al waren ze beiden heel dicht in de buurt van een remise gekomen. Staats verprutste een pionnetje in het eindspel. Bosboom was in het eindspel volledig in de verdediging gedrukt en vond geen uitweg meer. Sportief legde hij zijn koning om.
De stand was intussen 16 voor Van Foreest tegenover 1 punt van Van der Linde. Als laatsten der Mohikanen hielden Jac Duin en uw correspondent stand. De laatste kwam in het late eindspel een kwaliteit achter in een gecompliceerd nagenoeg dichtgeschoven stelling. Van Foreest, die intussen iets teveel van zichzelf had gevergd omdat hij met meer dan tien spelers een tweede partij was begonnen, verzuchtte dat het nog een kluif was om door de stugge verdediging heen te breken. Uw verslaggever bood schalks remise aan, maar dat werd vanwege de voorsprong in kwaliteit helaas resoluut van de hand gewezen. Uiteindelijk was opgave de enige juiste zet. In een verhelderende analyse na afloop liet de simultaangever zien hoe uw verslaggever met voordeel uit de opening had kunnen komen na de breekzet d4. Heel leerzaam.
De grote verrassing van de avond was Jac Duin, nadat uw verslaggever om half elf eindelijk zijn koning had omgelegd, zat Jac als laatste uit de eerste ronde nog altijd fier in het zadel. In het midden van de partij kwam hij een paard voor. Van Foreest moest dus alle registers opentrekken om deze harde noot te kraken. Helaas bezweek Duin, zichtbaar vermoeid, uiteindelijk in de eindfase van de partij. In mum van tijd verblunderde hij zijn materiële voorsprong door onnodig twee pionnen cadeau te doen. Remise had er wellicht ingezeten. In het post mortem gaf Van Foreest aan dat hij zelfs verloren had gestaan.
20161209-simultaan-lucas-van-foreest-8
Jo Krawczyk (links) en Ardin Bosboom.

20161209-simultaan-lucas-van-foreest-7
Raymon Oord.

20161209-simultaan-lucas-van-foreest-3
Van links naar rechts: Hans Bosma en de laatsten der Mohikanen  Jac Duin en Sander Kletter.

 

Alexandra Kosteniuk en Jac Duin

In het laatste half uur van de avond werd in unaniem enthousiasme besloten dat een tweede simultaanmatch gespeeld zal gaan worden in de tweede helft van dit seizoen. Jarek vroeg uw verslaggever om voor die gelegenheid de vrouwelijke ex wereldkampioen Alexandra Kosteniuk (2555) te regelen. Een voortreffelijke helaas niet erg kansrijke optie. Om tien over elf stapten uw verslaggever en Lucas van Foreest in de auto. Door zijn innemende buitengewoon vriendelijke karakter en sportiviteit zal hij de harten van de meeste clubgenoten hebben gestolen. Al heeft hij onze club in de officiële match beestachtig afgedroogd met 17 tegen 1. een uitmuntende score van 89 procent! Het valt te betwijfelen of zijn score lager zou zijn uitgepakt als de drie spelers, die zich aanvankelijk ook hadden opgegeven voor de simultaanmatch – Titus Ensink, Jarko Imminga en Richard van Houweninge – ook hadden meegedaan. Hoe dan ook Van der Linde wenst Lucas van Foreest alle succes op het Chess Festival Groningen 2016 met het definitief behalen van zijn Internationale Meestertitel.
In de auto op weg naar Station Winschoten volgde nog een laatste geanimeerd gesprek. In de tweede ronde partijen ‘had hij het lastig gehad’, moest hij bekennen, daarmee had hij misschien toch iets teveel hooi op zijn vork genomen. Christiaan kwam tijdens de tweede partij op eenvoudige wijze een stuk voor tijdens de opening. En Raymon zette Lucas tijdens de tweede ronde hardhandig van het bord, waardoor hij voor de vierde keer van hem had gewonnen. De koning van Lucas was naar het midden van het bord gedreven na een aantal schaakjes en op het curieuze veld f6 beland. Daarbij stond hij ook nog eens een toren achter. Met een onderlinge score van 4,5 tegen 2,5 behoort Raymon misschien wel tot zijn weinige ‘angstgegner’. Al moet hier beslist opgemerkt worden dat Van Foreest vanwege de vele partijen intussen duidelijk ver beneden zijn kunnen speelde. Vermoeidheid eiste zijn tol.
In de auto had hij het verrassend genoeg vooral over één speler. ‘Weet je, die oude man speelde best heel goed’, zei hij. Voorzichtig peilde uw correspondent wie hij bedoelde. Het bleek om Jac Duin te gaan. De fonkelende pretlichtjes in zijn ogen, bij het terugdenken aan zijn voormalige clubgenoten, de legendarische Polgarzusjes, hadden hem klaarblijkelijk lange tijd vleugels gegeven. Te weinig misschien om de zege te behalen, maar genoeg om respect bij de jeugd af te dwingen.

Sander Kletter, 10 december 2016

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>